قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

دعوة الصحابة في إمارة سَلَمة بن قيس الأشجعي في القتال 
وأخرج الطبري أيضاً عن سليمان بن بُرَيدة أن أمير المؤمنين عمر ــــ رضي الله عنه ــــ كان إذ اجتمع إليه جيش من أهل الإِيمان أمَّر عليهم رجلاً من أهل العلم والفقه، فاجتمع إليه جيش، فبعث عليهم سَلَمة بن قيس الأشجعي رضي الله عنه، فقال سِرْ باسم الله، قاتل في سبيل الله من كفر بالله. فإذا لقيتم عدوَّكم، من المشركين فادعوهم إلى ثلاث خصال: أدعوهم إلى الإِسلام، فإن أسلموا فاختاروا دارهم فعليهم في أموالهم الزكاة وليس لهم في فيء المسلمين نصيب، وإن اختاروا أن يكونوا معكم فلهم مثل الذي لكم وعليهم مثل الذي عليكم. فإن أبَو فادعوهم إلى الخراج، فإن أقرّوا بالخراج فقاتلوا عدوهم من ورائهم، وفرِّغوهم لخراجهم ولا تكلفوهم فوق طاقتهم. فإن أبَوا فقاتلوهم فإنَّ الله ناصرُكم عليهم، فإن تحصَّنوا منكم في حصن فسألوكم أن ينزلوا على حكم الله وحكم رسوله فلا تنزلوهم على حكم الله، فإنكم لا تدرون ما حكم الله ورسوله فيهم، وإِن سألوكم أن ينزلوا على ذمة الله وذمة رسوله (فلا تعطوهم ذمّة الله وذمة رسوله) وأعطوهم ذمم أنفسكم، فإن قاتلوكم فلا تغُلُّوا، ولا تغدروا، ولا تمثِّلوا، ولا تقتلوا وليداً. قال سلمة: فسرنا حتى لقينا عدوَّنا من المشركين، فدعوناهم إلى ما أمر به أمير المؤمنين، فأبَوا أن يسلموا، فدعوناهم إلى الخراج فأبَوا أن يقرّوا، فقاتلناهم فنصرنا الله عليهم، فقتلنا المقاتلة، وسبينا الذرية، وجمعنا الرِّثَّة ــــ فذكر الحديث بطوله جداً.


دعوت اصحاب رضى‏اللَّه عنهم تحت امارت سَلَمه بن قیس اشجعى در قتال
طبرى (9/5) همچنین از سلیمان بن بریده روایت نموده كه، امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه چون ارتشى را از اهل ایمان فراهم مى‏آورد، مردى از اهل علم و فقه را بر آنها امیر مى‏كرد. یك مرتبه ارتشى برایش فراهم گردید، وى حضرت سلمه بن قیس اشجعى رضی الله عنه را بر آنها امیر نموده، گفت: به نام خداوند حركت نما، و در راه خدا با كسى كه به خدا كافر است بجنگ. هنگامى كه با دشمن مشرك تان روبرو شدید، آنها را به قبول نمودن یكى از این سه چیز دعوت نمایید: آنها را به سوى اسلام دعوت كنید، اگر اسلام آوردند و جاى خود را انتخاب كردند، بر آنها در مال‏هاى شان زكات است، و در فى‏ء مسلمانان سهم و نصیبى ندارند. و اگر این را انتخاب كردند كه با شما باشند، در این صورت براى آنها همان چیزى است كه براى شما مى‏باشد و بر آنان نیز همان چیزى است كه بر شما مى‏باشد. اگر از قبول این ابا ورزیدند، آنها را به دادن جزیه دعوت كنید، اگر جزیه را قبول نمودند، شما در حمایت از آنها با دشمن شان بجنگید، و آنها را فقط براى پرداختن جزیه فارغ بگذارید. ولى آنها را به چیزى فراتر از طاقت و توانایى شان مكلّف نسازید. اگر از این هم ابا ورزیدند، با آنها بجنگید، خداوند خود پیروز گرداننده شما بر آنهاست. و اگر داخل قلعه‏اى شدند و از شما خواستند كه آنها به حكم خدا و حكم پیامبرش پایین مى‏آیند، آنها را بر حكم خدا پایین نسازید، چون شما نمى‏دانید كه حكم خدا و پیامبرش درباره آنها چیست. و اگر از شما خواستند كه بر ذمه خدا و پیامبرش پایین مى‏آیند (ذمه خدا و پیامبرش را به آنها ندهید)[1] بلكه به آنها ذمه خودتان را بدهید. اگر با شما جنگیدند، در غنیمت سرقت نكنید و خیانت ننمایید، و مثله هم نكنید، و اطفال را به قتل نرسانید. سلمه میگوید: ما حركت نمودیم تا این كه با دشمن مان از مشركین روبرو شدیم، و آنها را به آنچه امیرالمؤمنین ما را به آن مأمور ساخته بود دعوت نمودیم، ولى آنها از اسلام آوردن امتناع ورزیدند. بعد از آن، آنها را به پرداخت جزیه فرا خواندیم، از قبول نمودن آن نیز ابا ورزیدند. بعد با ایشان جنگیدیم و خداوند ما را بر آنان غالب گردانید. جنگجویان آنها را به قتل رسانیده زنان و اولادشان را كنیز و غلام گرفتیم، و اموال غنیمتى را جمع آورى كردیم... و حدیث را به تفصیل ذكر نموده.


[1] به نقل از طبرى كه از اصل ساقط بود.

از کتاب: حیات صحابه، مؤلّف علّامه شیخ محمّد یوسف كاندهلوى، مترجم: مجیب الرّحمن (رحیمى)، جلد اول، به همراه تحقیق احادیث کتاب توسط:محمد احمد عیسی (به همراه حکم بر احادیث بر اساس تخریجات علامه آلبانی)
 
مصدر:
دائرة المعارف شبکه اسلامی
IslamWebPedia.Com