قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

ملک یوم الدین
1-بعضی از قاریان آن را (مالک یوم الدین) می‏خوانند.
2-بعضی دیگر آن را (مَلِکِ یوم الدین) می‏خوانند، هر دوی این قرائتها درست و در میان قراء سبعه به تواتر رسیده و مخصوص کردن مالک بودن خداوند در این آیه، به این معنا نیست که خداوند مالک دنیا نیست، بلکه خداوند بزرگ مالک دنیا و آخرت است، زیرا قبل از این گفته شد که خداوند خالق و آفریدگار تمام جهانیان است، و این در دنیا و آخرت لفظی عام است.
وقتی فرموده (ملک یوم الدین) و مالکیت و پادشاهی خودش را با قیامت همراه آورده به این دلیل است که در روز قیامت کسی نمی‏تواند مالک و حاکمی را بغیر از خداوند صدا زند و از او درخواست کمک و یاری کند، و در آن روز کسی نمی‏تواند حرفی بزند مگر خداوند به او اجازه دهد.
(یوم یقوم الروح و الملائکه صفّا لا یتکلمون إلا من أذن له الرحمن و قال صوابا) (نبأ/38)
(روزی که روح و فرشتگان به صف می‏ایستند و مردم سخن نگویند، مگر کسی که خدای رحمان به او رخصت دهد و سخن راست گوید).
3-ضحاک از ابن (رضی الله عنه) در مورد تفسیر (ملک یوم الدین) روایات کرده که می‏گوید: هیچ کس در آن روز توانایی پادشاهی کردن و حاکمیت را مثل آنچه که در دنیا داشت ندارد و مالکیت، حاکمیت و پادشاهی در آن روز همه از آن خداوند است.
4-(یوم الدین) روز سؤال و جواب و بازخواست از مخلوقات است،و این روز قیامت است، روز رستاخیز، روزی که در آن خداوند به کسانی که اعمال صالح انجام داده‏اند پاداش نیک و بد آنها که اعمال ناصالح انجام داده‏اند، پاداش بد و زجر آور می‏دهد، مگر نسبت به آن کس که خداوند از او گذشت کند، پس ای پروردگارا و ای خالقا تو که آمرزنده‏ای و آمرزش را دوست داری، از گناهان ما در گذر و ما را مورد لطف و مرحمت خودت قرار بده.[1]
 
اهداف آیه:
1- پادشاه و مالک فقط خداوند بزرگ است و کلمه (المَلِک) از کلمه (المُلک) گفته شده است. خداوند می‏فرماید:
(هو الله الذی لا إله إلا هو الملک القدوس...) (حشر/23) (او خدایی است که هیچ خدایی غیر او شایسته پرستش حقیقی نیست، او پادشاه مقتدر عالم پاک).
پیامبر (صلی الله علیه وسلم) فرموده: (اخنع إسم عندالله من تسمی بملک إلا ملاک و لا مالک إلا الله)[2] (بدترین اسم نزد خداوند، اسم کسی است که پادشاه پادشاهان یا حاکم حاکمان نامگذاری شده باشد، و هیچ پادشاهی مقتدر به غیر از خداوند بزرگ وجود ندارد).
خداوند می‏فرماید: (و قال لهم نبیهم ان الله قد بعث لکم طالوت ملکا) (بقره/247) (پیامبرشان به آنها گفت: خداوند طالوت را به پادشاهی شما برانگیخت).
در این آیه نامگذاری (طالوت) با کلمه (ملک) بعنوان مجاز به کار گرفته شده است. در این حدیث پائین نیز واژه (ملک) به عنوان مجاز به کار رفته است.
(مثل الملک علی الأسرة)[3] (نمونه پادشاهی، پادشاهی بر زن و بچه و خانواده است).
2- پادشاه (المالک) در واقع فقط خداوند بزرگ است و این کلمه از (الملِک) گرفته شده و نامگذاری غیر خدا به این نام در معنای مجاز به کار رفته است و دارای بار معنای حقیقی نیست.
خداوند می‏فرماید: (و کان وراءهم ملک یأخذ کل سفینة غصبا) (کهف/79) (چون کشتیهای بی عیب را پادشاهی که آن طرف آب است بغصب می‏گرفت).


[1] - نسیب الرفاعی در مختصر تفسیر ابن کثیر گفته است.
[2] - بخاری.
[3] - متفق علیه.

(تفسیر بزرگترین سوره قرآن (فاتحة الكتاب)، مؤلف:  محمد بن جمیل زینو، ترجمه: علی صارمی)